Archive

Posts Tagged ‘ბერკლი’

ჯაზი თავისუფლებაა

September 15, 2010 Leave a comment

გიორგი მიქაძეს დღეს ყველა იცნობს… ახალგაზრდა მუსიკოსი მეორე ქართველია, რომელიც ბერკლის მუსიკალურ კოლეჯში ისწავლის. სასურველი სასწავლებელი ახდენილ ოცნებად ნახევარ საათიანმა გამოცდამ აქცია. 15 წუთი საკუთარი თავის წარსადგენად, 15-იც გასაუბრებისთვის, – ნოდარ გაბუნიას ”იმპროვიზაცია და ტოკატას” გიორგისეულმა შესრულებამ გამომცდელებზე დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა…

გიორგი: ერთხელ მითხრეს, ბერკლი არის ის კოლეჯი, სადაც ყველაზე მაგრები სწავლობენო, ამიტომ იქ შეღწევა ძალიან რთულად მეჩვენებოდა. გამოცდაზე არ მინერვიულია. ვიცოდი ერთი, – მე, როგორც ქართველს კარგად უნდა წარმედგინა თავი და ქვეყანა. შევედი და ვთქვი, მე ნოდარ გაბუნიას კომპოზიციას შევასრულებ-მეთქი, ვისაუბრე მასზე. როცა დაკვრა დავამთავრე,  დარბაზი გაჩუმდა. ძალიან კარგი ქულები გიწერიაო, მითხრეს.. ორ კვირაში  პასუხი მოვიდა. ბერკლში 4წლიანი სასწავლო პროგრამა 100%-იან დაფინანსებით მივიღე.

შენი პირველი ნაბიჯები მუსიკაში….

წლინახევრის ვიყავი, როცა ჩემები მიხვდნენ, რომ მუსიკისადმი მქონდა ლტოლვა, ამიტომ როგორც კი ცოტა  წამოვიზარდე მუსიკალურ ათწლედში შემიყვანეს. დედაჩემი მომღერალია.  ღმერთი გაძლევს კარგ ქვას და შენზეა დამოკიდებული ალმასად აქცევ თუ არა. მე ვგრძნობ, რომ ძალიან დიდი ქვა მადევს ზურგზე, მისი ტარება არც ისე ადვილია.  საერთოდ ყველაფერი დიდ შრომასთან არის დაკავშირებული. ნიჭი და სიზარმაცე ერთად უნიჭობას ქმნის… მე ვთვლი, ნიჭიერია ის ადამიანი, რომელსაც საკუთარი ნიჭის რეალიზების უნარი აქვს.

ათწლედის შემდეგ იყო კონსერვატორია, სადაც ჯაზ ტრიო შექმენი…

კონსერვატორიაში ჩაბარების პერიოდში უკვე შემოქმედებით წვას განვიცდიდი, სიახლე მჭირდებოდა და მაწუხებდა, რომ ჯაზის ფაკულტეტი აქ არ არსებობდა. მე კი ამ მიმართულებით განვითარება მჭირდებოდა. განსხვავებულის კეთების სურვილმა  ჯაზ ტრიოს შექმნისკენ მიბიძგა.

როდის და რატომ დაინტერესდი ჯაზით?

კლასიკის გარდა კომპოზიციაზე ნუნუ დუღაშვილთან დავდიოდი. პირველად სწორედ მან მომასმენინა ოსკარ პიტერსონის კასეტა. სადღაც მეშვიდე-მერვე კლასში ვიქნებოდი… ამ პერიოდისთვის უკვე ყველაფერს ვუკრავდი, ვუსმენდი და შემდეგ ჩემეულ ინტერპრეტაციას ვუკეთებდი, იმპროვიზაციის უნარი მქონდა… სულ რაღაცის შეცვლას ვცდილობდი, თითქოს ვგრძნობდი, რომ მეტი შემეძლო. პიტერსონს რომ მოვუსმინე, მივხვდი, – ეს გამოწვევა იყო სწრაფი თითებითა და სწრაფი პეიზაჟებით. გამიჩნდა სურვილი, გამემეორებინა ის, რასაც ჯერ მხოლოდ ვუსმენდი, ვერ ვიტყვი რომ ადვილი იყო, ჯაზი სისწრაფეა, რომელსაც ყურის მიჩვევა სჭირდება…ის ნელ-ნელა შემოვიდა ჩემში და ბოლოს ჩემი მუსიკა გახდა. შეიძლება ითქვას, რომ ჯაზში თვითნასწავლი ვარ.

რა არის შენთვის ჯაზი?

ერთხელ  ლუი ამსტრონგს ჰკითხეს, თუ რა არის ჯაზი და ვერ ახსნა… ვერავინ გეტყვით, იმიტომ რომ არავინ იცის…  ერთადერთი ამის თქმა შემიძლია, – ისეთი მგრძნობელობა აქვს, რომ კარ ხასიათზე გაყენებს, უსმენ და გულს უხარია. ჯაზი თავისუფლების გამოხატულებაა, ჩემი აზრებისა და ემოციების ბგერებით გამოხატვის საშუალება. ეს კლასიკურ მუსიკას ნაკლებად ახასიათებს. კომპოზიციის შესრულებისას ჩარჩოებში ხარ მოქცეული, გიწერია ნოტები… მართალია შეგიძლია, ესა თუ ის ნაწარმოები შენეული ინტერპრეტაციით შეასრულო, მაგრამ იდეა არ იცვლება.. ცოტა გრჩება გასაკეთებელი…

როცა კონცერტზე გამოდიხარ, ვისთვის უკრავ?

კარგ შეკითხვას მისვამ და იცი რატომ, – მე ამაზე სხვადასხვაგვარი პასუხის გაცემა შემიძლია. ადამიანი ყოველთვის ერთ ხასიათზე ვერ იქნება, შესაბამისად ერთნაირად დაკვრაც შეუძლებელია… მუსიკოსს სცენაზე მედიატორის როლი აკისრია… მე  შუაში ვარ, ერთ მხარეს  მუსიკაა, მეორე მხარეს – აუდიტორია. შენ ერთი ანთებ ცეცხლს და ამ ცეცხლით მთელი პუბლიკისთვის სიამოვნების მინიჭებას ცდილობ… როცა ჭეშმარიტად გრძობ და ამის გადმოცემა გსურს, არ არსებობს, ეს მსმენელმა ვერ იგრძნოს. მე ვუკრავ ხალხისთვის, მუსიკისთვის და პირველ რიგში ჩემი თავისთვის, რადგან ეს ის კაიფია, რომელსაც ვერცერთი ნარკოტიკი ვერ მოგცემს.

გარდა შემოქმედებითი ნიჭისა, რა თვისება უნდა ჰქონდეს მუსიკოსს?

რასაც მუსიკოსში ვაფასებ, ეს თავმდაბლობაა… ნამდვილი შემოქმედი არ ჰგავს სიმინდს, რომელიც მაღალია, მაგრამ ტარო არ აქვს. ჰერბინ ჰენკოკი წერს, სცენაზე მე პირველ რიგში ვარ ადამიანი და მერე მუსიკოსი… თუ კარგი ადამიანი არ ხარ, მსმენელს ვერ მონუსხავ. ჯაზ ფესტივალზე მაიკლ სტერნი გავიცანი, ეს გენიოსი იმდენად ჩვეულებრივი ადამიანი იყო, რომ გავოცდი… საერთოდ ჯაზფესტივალზე დაკვრაჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანი იყო. გავიცანი მსოფლიო დონის მუსიკოსები, მათთან ერთად დავუკარი, ვისაც მთელიცხოვრება ვუსმენდი…საერთოდ რომ შევხვდი და ვესაუბრე, ესეც დიდი გაკვეთილი იყო ჩემთვის.

მუსიკა გაპიროვნებულია შენთვის?

ადამიანებს როცა ვხედავ და ვესაუბრები, მე ვგრძნობ მათ. ჩემები მეუბნებიან აუტანელი და გიჟი ხარო, – დავუჯერო? 🙂 ერთი ვიცი, ხელოვანს გვერდით ისეთი მეორე ნახევარი სჭირდება, ვინც გაუგებს, მის სიგიჟეებს გაიზიარებს, იდეების განხორციელებაში დაეხმარება.

გია ყანჩელის აღმოჩენა ხარ… როგორ მოხვდი რუსთაველის თეატრში?

სავაჭრო ცენტ ჯი-თი-სი-ში მე და ჩემს ჯაზ ტრიოს კონცერტი გვქონდა. გია ყანჩელს ჩვენი აფიშა უნახავს და მოვიდა.კონცერტის დასრულების შემდეგ მოვიდა და მითხრა, რომ რობიკო სტურუასთან ერთად ახალ სპეკტაკლზე მუშაობდა.”ბიდერმანი და ცეცლხის წამკიდებელი” იმით იქნებოდა განსაკუთრებული, რომ სცენაზე ჯაზ ტრიო დაუკრავდა. მოვხვდი თეატრში, სადაც ფაქტობრივად, ”მასწავლებლის” ამპლუაში აღმოვჩნდი. გიას დაწერილ მუსიკას ვმეცადინეოდი და მერე მსახიობებს ვასწავლიდი, შემდეგ მოდიოდა თავად და ჩვენს ნამუშევრებს ვაბარებდით. სამწუხაროდ, ამ პერიოდს  ჩემი ამერიკაში მიწვევა დაემთხვა.  ტეხასში კლასიკური მუსიკის საზაფხულო ინსტიტუტში მსოფლიოდან 4 კაცში მოვხვდი,ეს იყო შანსი, რომელსაც ხელიდან ვერ გავუშვებდი…  მართალია, სპეკტაკლის პრემიერაზე ცოცხალი შესრულება არ გამოვიდა, მაგრამ ჩემი მეგობრობა რუსთაველის თეატრთან ამით არ დასრულებულა… დაბრუნებულმა რობერტ სტურუას მოსწავლისგან ლევან ხვიჩიასგან მივიღე შემოთავაზება, სპეკტაკლისთვის ”აფსენტი” მუსიკა უნდა დამეწერა… სიამოვნებით დავთანხმდი შემოთავაზებას.

რობიკო სტურუა შენზე წერს: ”თეატრს ძალიან შეუყვარდა ეს ნიჭიერი და ახალგაზრდა კაცი”… შენ რისი თქმა შეგიძლია?

ბატონმა რობიკომ როცა მითხრა, რომ მე რუსთაველის თეატრის ოჯახის წევრი ვარ, ძალიან ბედნიერი ვიყავი… თეატრი ჩემი მეორე სახლი გახდა.. ხშირად მარტოც კი მივსულვარ, ჩამქრალ სცენაზე სიძველისთვის დამიგდია ყური.

სჭირდება თუ არა განწყობა მუსიკის შექმნას?

როცა ადამიანი შემოქმედებითს ქმნის, აუცილებლად რაღაც აწუხებს, ან ვიღაც უყვარს, ან ვინმეზე გაბრაზებულია. მუზა ჩემთვის ყველაფერია. როდესაც თეატრისთვის თემა შევქმენი, მაშინ ერთი ადამიანით ვიყავი დაინტერესებული.. შეკვეთით შეიძლება გავაკეთო, მაგრამ შეკვეთილი მუსიკა გულიდან არ მოდის ხოლმე… და როცა ნაწარმოებს გულწრფელობა აკლია, ძნელიაა მისი ემოციებით გადმოცემა. რეაქციების გარეშე წერა კომპოზიტორებს გამომუშავებული აქვთ,  მე  კი ჯერჯერობით კომპოზიტორი არ ვარ.

ვინ არის შენი მუზა?

ჩემს ირგვლის უამრავი ადამიანი ტრიალებს… სხვადასხვა მუსიკა შეიძლება სხვადასხვა პიროვნებისთვის იყოს განკუთვნილი… არ ვიცი, რა დროს რა მოხდება… მე ისიც კი არ მინდა ვიცოდე, ვინ ვიქნები მომავალში. ერთმა ამერიკელმა მითხრა, შენ ამერიკამ გიყიდაო, აღარ გაგიშვებენ ხელიდანო…. მე არ მინდა, რომ ვინმემ მიყიდოს, უბრალოდ მინდა, რომ ჩემს საქმეს ვემსახურო…

თინათინ სამყურაშვილი